21 Ocak 2016 - Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Kesilir?

(01 Mart 2016 Tarihinde Güncellendi)

tabiki cart diye gibi iğrenç bir espiriyle giriş yapıp yazının geri kalanından pek de geri kalmayacak bir başlangıç yapmayı uygun gördüm.

hukuk ofisi (bundan sonra kısaca tükan olarak adlandırılacaktır) açmayı düşünen genç meslektaşlarıma 1 yıl kıdemli bir avukat olarak muhasebe ve vergilendirme konusunda yardımcı olmaya çalışacağım elimden geldiğince. yardımcı olacağım dediğim, sizi muhasebeci tutmaktan alıkoyacak nitelikte şeyler değil tabi. muhasebe yapmak ayrı bir dert; benim nacizhane önerim bir muhasebeciyle çalışmanız.

peki tam olarak ben neye yardımcı olacam merak ettiniz biliyorum. çok uzatmadan başlayayım madem. vergi kaydınızı yapıp muhasebecinizi belirledikten sonra elinize "serbest meslek makbuzları" içeren bir defter tutuşturuveriyorlar. ne olduğunu google görsellerde arayarak görebilirsiniz, ben eklemeyeceğim. işbu makbuzun üzerinde kdv, stopaj, ücret, tahsil edilen gibi nasıl hesaplanacağı belirsiz ve doldurulması mecburi ibareler var.

bu defterin/makbuzun amacı, müvekkilden aldığınız paranın devlet tarafından vergilendirilmesini sağlamak. bu sebeple müvekkilden tahsil ettiğiniz "vekalet ücretinin" (masrafların değil) buraya yansıtılıp bir sonraki ay için muhasebeci tarafından -yanlış bilmiyorsam- beyana geçirilmesi gerekiyor. tabi çıkan kdv ve stopajı da bir sonraki ay muhasebeciniz vasıtasıyla devlete ödemeniz gerekiyor. bir de gelir vergisi muhabbeti var ki ona başka bir yazıda değinsem yeridir.

kolaydan başlayalım. makbuz üzerindeki mükellef bilgilerinden olabildiğince tamamını doldurmak gerekiyor. bunlardan bilmediklerinizi boş bırakın. muhakkak vekalette ismi yazan ve adına iş gördüğünüz kişi adına hazırlayın makbuzunuzu.

şimdi gelelim zor kısma, kdv ve stopaj nedir, ne zaman kesilir? ücret, net ücret, tahsil edilen ve toplam nedir?
kdv'den başlayalım. kdv bildiğiniz üzere %18. yani 1000 TL aldığınız bir işin 180 TL'sini kdv olarak veriyorsunuz. tabi kdvyi müvekkile yıkmak için sitedeki Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama Aracından kdvyi müvekkile kilitleyebilirsiniz. araçtaki "netten hesapla, brütten hesapla, tahsil edilenden hesapla" seçeneklerini kurcalayarak işin mantığını çözebilirsiniz, o kadar da detaya girmeyeyim artık.

sıra geldi stopaja. stopaj kdvden farklı olarak her zaman kesilmez. eğer adına makbuz keseceğiniz kişi vergi mükellefi ise stopaj kesmeniz gerekiyor. yabancı bir ülkede vergi mükellefiyse veyahut türkiyede vergi mükellefi olupta boşanma vs gibi ticari olamayan davalar sonucu ödeme yapıyorsa stopaj kesilip kesilmeyeceğini ben de bilmiyorum. ama ne olur ne olmaz kesiyorum :)

kimlere makbuz keselim? denetmenler ofisinize çaya geldiklerinde ellerinde noterlerden adınıza çıkarılmış vekaletlerle gelirler. yani size vekalet veren herkesi potansiyel müşteri olarak algılarlar. 1 . ve 2. dereceden yakınlarınız hariç, ücret almama dolayısıyla makbuz kesmeme durumunuz söz konusuysa, bunu yazılı olarak baronuza bildirmenizde fayda var.

peki makbuzu ne zaman keselim? makbuzu vekalet alacağınızın tamamını tahsil ettikten sonra kesin. evveliyatında keserseniz olası bir karşı vekalet kazanma durumunuzda çift makbuz kesmek zorunda kalabilirsiniz. bir de şöyle bir durum söz konusu. her ne kadar gelir vergisi tahsilat yapılınca doğsa da, ne yazık ki kdv işe başlanınca doğuyor. yani davanın başında kdv için makbuz kesmeniz gerekebilir.

karşı vekalet demişken, karşı vekalette makbuzun "ödemeyi yapan adına" kesilmesi gerektiğini unutmayın.

son olarak ne kadar alırsak alalım makbuzu o yılın avukatlık asgari ücret tarifesindeki tutar üzerinden mi keselim? böyle bir zorunluluğumuz yok. beyana dayalı vergilendirmeye tabi olduğumuz için tahsil edebildiğimiz tutarı makbuza yansıtmalıyız. evet bunu da yeni öğrenmiş bulunmaktayım. avukatlık ve vergi kanunundaki emredici hükümler uyarınca makbuzu o yılın resmi gazetede yayımlanan asgari ücret tarifesinde yer alan tutarlar üzerinden kesmemiz gerekiyormuş.